Złoża cynku i ołowiu są złożami hydrotermalnymi, działalność magmy, wody osadzają składniki w skale otaczającej. Złoża rud Zn i Pb są związane z dolomitami, utworami wapiennymi, rzadziej z piaskowcami.

Występowanie: najczęściej związane ze złożami geosynklinalnymi i platformowymi.

Złoża ze Skandynawii- orogeneza kaledońska;

Azja Środkowa- orogeneza hercyńska;

Niemcy, Włoch, Austria, Jugosławia, Bułgaria- orogeneza alpejska;

Francja, Niemcy, Polska, Kanada, USA- złoża platformowe.

Towarzyszą złoża siarczanowe ( gips, sól kamienna), a klimat suchy, duże zasolenie. Skały ciemne, co spowodowane jest niewielką obecnością substancji organicznej, pewne ilości związków żelaza i manganu.

Forma: złoża Zn i Pb tworzą główne pokłady, rzadziej soczewy i gniazda, wyjątkowo są jednopokładowe( są wielopokładowe), łączone z określonymi podłożami, zazwyczaj z wapieniem muszlowym, linia spągu ( dolnej części) jest ostro oddzielona od skały płonej.

Linia stropu nieregularna; właściwe złoże z przeławicających się warstw nośników Pb i Zn i warstw płonych. Bogate fragmenty złóż ujawniają budowę brekcji, głębszą miąższość, skomplikowana linię stropu, zanika czasem pokładowa forma złoża, tworzą się fragmenty gniazdowe.

W obszarach geosynklin- sfałdowane, poprzecinane uskokami.

Obszary platformowe- złoża leżą spokojnie, poziomo, czasem w miejscowych obniżeniach, budowa geologiczna bardziej prosta niż w obszarach geosynklinarnych.

Właściwości fizyczne- agregaty ( tworzą je złoża) z dodatkiem pirytu, miedzi, galeny. Tekstury warstwowanie, skorupowe, żyłkowe, brekcjonowane, rudy o charakterze metasomatycznym lub impregnacyjnym. Złoża hydrotermalne , do unikalnych złóż- te pow. 5 mln ton Zn i Pb, duże od 600-2 mln, średnie 200-600 tys., małe poniżej 200 tys. ( bardzo duże >2,5 mln).

Występuje: USA, Rosja, Australia, Kanada, Meksyk, Peru, Europa, Jugosławia, Polska.

Światowa produkcja: 3,5 mln ton; 49 krajów.

Polska

Złoża Zn i Pb- eksploatacja na terenie śląsko- krakowskim, ołów w Lgomie okolice Zawiercia. Przejaw okruszczowania Zn i Pb w wielu punktach naszego kraju, ale eksploatacja się nie opłaca. Dolny Śląsk- Miedzianka, Boguszów, Srebrna Góra, Góry Świętokrzyskie( galena w wapieniach w okolicach Kielc, Chęcina, Strawczynka), rudzie towarzyszy baryt i siarczany.

Złoże bardzo ważne. Składniki charakteryzują złoże polimetaliczne, b. bogate. Pierwszy szyb w Lubinie( szyb bity), aby wydobyć z rudy piaskowej miedź; proces flotacji- 2 ciecze, które się wzajemnie nie mieszają, tworzy się emulsja, materiał szybko się rozdrabnia, przeżuca do koryta, tam doprowadza się dyszę pod ciśnieniem, do rury ma przykleić się np. dodany ksantogenian i wtedy w formie banieczki ruda unosi się do góry. Problem to dobranie komponentu, który nie będzie się wiązał z rudą. Proces hałdowania skał płonych- Żelazny Most.

Rejon bytomsko – tarnogórski, olkusko- trzebiński, siewierski. Roczne wydobycie 5,5 mln t.

Pb na zimno dawał się modelować; łatwokształtny; 2000-3000 lat p.n.e. Razem z tą rudą występuje srebro. Cynk- stopy z miedzią w okresie brązu, zaistniał w XVIII wieku.

Ołów składnik akumulatorów, osłony kabli, stopy z arsenem, antymonem, do farb użytku zewnętrznego.

Cynk stopy, zwłaszcza z miedzią= mosiądz, pokrywanie utworów stalowych, drutów, nie ulega korozji.

Związki cynku i ołowiu- przemysł farbiarski.

Kruszce ołowiu

• Galena 87,6% PbS,
• Diemosonit 50,8% 2PbSSb₂S_3,
• bulanżeryt  55,4 %,
• burnanit 42,6%,
• cerusyt 77,6%,
• anglezy 68,3%.

Kruszce cynku

·        sfaleryt 67% Zn Zn S,

·        smitsoryt 52% ZnCO_,

·        kalanym 53,7% ZnSi₂O₇(OH)H₂O,

·        wilemit 59% Zn₂SiO_,

·        franklinit 17-25% ZnO ( ZnMn)O Fe₂O₃

Często kruszcze miedzi, srebra, żelaza.

Rudy polimetaliczne, charakter siarczkowy( charakterystyczne dla rud pierwotnych).

Eksploatacja od 6-10% Zn, 3-5% Pb. W złożach większych zawartość do 2,5% Zn i do 1% Pb.

Dzisiejsze formy mogą być wynikiem pewnych przekształceń zachodzących pod wpływem diagenezy.

3 teoria: (char. osadowo- hydrotermalny) dolomity kruszconośne powstają w wyniku działalności wód mineralnych na wapienie, kruszce- sedymentacji wody wzbogaconej materiał z eksploatacji podwodnej.

Tereny poprzemysłowe cynkowo- ołowionośne:

-nieużytki rolnicze: a) warpy, b) zwały kopalniane.

Tereny poeksplatacyjne tworzą powierzchnie zwałowisk określane nazwą warpi lub terenów pogalmanowych. Nazwę tę nadano ze względu na powtórne przekopanie w celu uzyskania rud galmanowych(rud Zn). Nieużytki górnictwa rud Zn i Pb nazywamy zwałami kopalnianymi(łącznie z warpiami)- jestto mieszanina różnych utworów skały płonnej głównie dolomitów oraz piasków, piasków i zwirów.

Warpie są nieużytkami kopalń galono-galmanowych(siarczki Pb i rudy Zn) pochodzącymi z wczesniejszych okresów eksploatacji rudy.

Zwały kopalniane charakteryzują się zmiennymi stosunkami wodnymi, utrudniając ichrekultywację. Sukcesja naturalna na tych terenach jest powolna. Występują tutaj wcześniej zasadzone las.