Zanieczyszczenie gleb substancjami ropopochodnymi występuje w coraz większym nasileniu w miarę rozwoju zużycia paliw płynnych w komunikacji i energetyce. Zanieczyszczenia ropopochodne gleb związane są przede wszystkim z eksploatacją różnych zbiorników i rurociągów, stacji paliw płynnych, w których na skutek częstych, nawet drobnych awarii następuje wyciek produktów naftowych do gleby. Wielkość negatywnych skutków wycieku paliwa na środowisko glebowe zależy od ilości i rodzaju produktów zanieczyszczających glebę.

Zanieczyszczenia gleb produktami ropopochodnymi powodują negatywne skutki polegające na zniszczeniu biologicznie czynnej powierzchni i pozbawienia jej właściwości produkcyjnych.     

Niezwykle istotny z punktu rekultywacji jest skład frakcyjny tworzący ropę naftową (benzynę, paliwa lotnicze, oleje napędowe, smary, bituminy itd.).

Poszczególne frakcje różnią się między sobą wielkością cząstek, a więc i właściwościami fizycznymi np. benzyna ma  niska temperaturę wrzenia. Im wyżej cząsteczkowe  frakcje np. oleje, smary, asfalt, bituminy tym temperatura wrzenia wzrasta. Inne właściwości  zmieniają się niekoniecznie wraz ze wzrostem cząsteczek np. rozpuszczalność w wodzie jest z reguły bardzo mała.

            Oprócz wielkości cząstek o właściwościach fizycznych substancji decyduje także budowa cząstek, przynależność do alkanów, cykloalkanów, arenów, czy też WWA.

W ropie naftowej alkanów jest kilkadziesiąt procent, podobnie cykloalkanów. Związki aromatyczne takie areny występują w niewielkiej ilości, ale są silnie toksyczne, stąd ich ważna rola. Ponadto są one dość dobrze rozpuszczalne w wodzie i maja raczej małą lotność. WWA jest mało w ropie, są to związki rakotwórcze (np. benzopiren) jednakże nierozpuszczalne w wodzie (nie są wymywane do wód, lecz zatrzymywane w glebie). Parafiny są substancjami o liniowych łańcuchach stąd ich bardzo wysoka lotność.

 Pozostałe substancje:

·        benzyna- zagrożenie wybuchem, ze względu na znaczną lotność, bardzo silnie wpływa na smak, zapach wody; etery składnik benzyny są bardzo łatwo rozpuszczalne w wodzie,

·        oleje napędowe- zawierają toksyczne składniki aromatyczne i WWA,

·        oleje smarowe i smary- szkodliwe, głównie oleje przepracowane (zawierają metale ciężkie, WWA, PCB, cykloalkany i areny),

·        asfalt i bituminy- zagrożenie nie wielkie,

Słaba rozpuszczalność w wodzie i słaba zwilżalność substancji organicznej powoduje, że woda trudno przepływa przez te substancje w przestworach glebowych, płynie swoim torem i omija je. Utrudnia to niestety rekultywację gdyż jedną z metod jest kontrolowane przemywanie gleby w celu usunięcia zanieczyszczenia, natomiast tu woda nie wymyje hydrofobowej substancji ropopochodnej.

Substancje ropopochodne w profilu w strefie aeracji tworzyć niejednorodne skupiska, kliny i soczewy, natomiast w strefie saturacji zatrzymywana jest na powierzchni wody gruntowej.

Formy występowania substancji ropopochodnych w glebach:

• faza stała- asfalt, bituminy, żywice; wypełniają silnie przestwory ale nie są praktycznie szkodliwe,
• faza ciekła- niemobilne ciecze wypełniające przestwory glebowe; ciecze „zawieszone” w strefie aeracji; ciecze unoszące się na powierzchni wód gruntowych, przemieszczające się do strefy wznosu kapilarnego; rozpuszczone w wodzie,
• faza gazowa- pary węglowodorów,

Rekultywacja gruntów zdegradowanych substancjami ropopochodnymi jest niezwykle trudna i kosztowna, biorąc pod uwagę fakt, że zanieczyszczenia z tych produktów sięgać mogą nie tylko warstw powierzchniowych, ale również głębszych warstw gleby. Rekultywacja uwarunkowana jest ponadto czynnikami geologicznymi i wodno-glebowymi terenu.