Erozją wodną nazywamy różne zjawiska związane z rozmywaniem dennym i brzegowym w dolinach rzecznych, zmywaniem gleb na pochyłych terenach i szczytach górskich oraz z powstawaniem osadów w postaci dyluwiów i aluwiów w miejscach niżej położonych. Zjawiska te prowadzą do deformacji profilów glebowych, zabagniania terenów niżej położonych i zmiany warunków hydrologicznych.

Intensywność erozji wodnej zależy od zróżnicowanie rzeźby terenu a zwłaszcza nachylenia i długości stoku, składu granulometrycznego i struktury gleby, nasilenia opadów, zabiegów agrotechnicznych (uprawa, wapnowanie) i pokrywy roślinnej.

Na skutek erozji wiele materiału glebowego spływa z wodą do morza. Straty spowodowane wielkimi spływami i niszczącym działaniem wody są bardzo duże. Wraz z materiałem glebowym spływają do morza olbrzymie ilości niezbędnych dla roślin składników pokarmowych (szczególnie łatwo wymywaniu ulegają azotany, przyswajalny fosfor i potas).

Erozja wodna może być powierzchniowa (płaska i liniowa) i podziemna (suffozja). Erozja powierzchniowa płaska jest to powolne i równomierne zmywanie gleb po stoku, któremu nie towarzyszy tworzenie się żłobin.

Erozja powierzchniowa liniowa obejmuje zmywanie masy glebowej z tworzeniem się żłobin (wąwozy).

Erozja podziemna polega na tworzeniu się w warstwach glebowych pustych przestrzeni w wyniku podziemnego przepływu wody. W ten sposób powstają pieczary i korytarze podziemne (tereny lessowe, krasowe).

            Na każdym terenie podatnym na erozje można mówić o erozji potencjalnej i aktualnej.

Erozja potencjalna – stan zagrożenia terenu erozją, która obecnie nie występuje wyraźnie, ale może się ujawnić w pełni pod wpływem określonych warunków.

Erozja aktualna – określa obecnie zachodzące procesy erozyjne.

Erozja w ciekach trwa ciągle, jednak intensywność i kierunek działania nie zawsze są jednoznaczne. W rzekach odznaczających się dużymi spadkami oraz prędkościami może występować bardzo silna erozja, powodująca rozmywanie brzegów, dna, tworzenie się zakoli. W ciekach nizinnych ze względu na znacznie mniejsze spadki prędkości wody jest znacznie mniejsza i następuje osadzanie wnoszonego materiału. Rozróżnia się erozję wgłębną i boczną.

Erozja wgłębna – charakteryzuje się zwiększaniem głębokości, pionowym wcinaniem się cieku w grunt. Jej intensywność zależy od prędkości wody oraz odporności gruntów tworzących dno. W jej wyniku powstają mechaniczne szkody powodujące przesuszenie terenów przyległych.

Erozja boczna powoduje rozmycie brzegów koryta i doliny cieku, a także przesunięcie lub zakrzywienia poszczególnych odcinków cieków. W górnym odcinku cieku mamy do czynienia z erozją denną, a w dolnym z erozją boczną. Najbardziej stabilny jest środkowy odcinek rzeki.

            Na terenie naszego kraju około 20% powierzchni podlega degradacji na skutek erozji wodnej. Do terenów silnie zagrożonych zalicza się: Karpaty z Pogórzem, Sudety, Pogórze Sudeckie, Wyżynę Kielecko-Sandomierską, Krakowsko-Częstochowską, Lubelską, Pojezierze Bytomskie i Suwalskie.

            Erozję wodną można przedstawić w skali 5-cio stopniowej:

1° - erozja słaba wywołuje tylko niewielkie zmywanie gleby z poziomu próchnicznego, regenerującego się podczas racjonalnej uprawy roli,

2 ° - erozja umiarkowana może spowodować zmniejszenie miąższości poziomu próchnicznego i pogorszyć jego właściwości produkcyjne – plonowanie,

3 ° - erozja średnia, degraduje intensywnie poziom próchniczny, a często i poziomy gęstsze, jest przyczyną tworzenia się wąwozów i dolinek,

4 ° - erozja silna, niszczy przeważnie cały profil glebowy,

5 ° - erozja bardzo silna, niszczy cały profil glebowy, a nawet część skały macierzystej.

Silnie narażone na erozję w stopniu 4 i 5 są góry Świętokrzyskie oraz pas Przedgórza Sudeckiego – sprzyja temu bardzo urozmaicona rzeźba terenu i duże opady.