Torfowisko stanowi geobiocenozę  wykształcającą się w warunkach silnego uwodnienia z warstwy torfu o miąższości ponad 0,3 m. Są częścią pokrywy kuli ziemskiej powstałą w wyniku długotrwałego gromadzenia się dużej ilości szczątków roślinnych bogatych w węgiel.

Torf jest utworem będącym efektem niepełnego rozkładu szczątków roślin niektórych zbiorowisk występujących w warunkach długotrwałego lub stałego zabagnienia wierzchniej warstwy gleby. Jego właściwości zależą od składu botanicznego torfotwórczych zbiorowisk roślinnych, stosunków wodnych i termicznych, w jakich szczątki ulegały rozkładowi.

Podział:

Torfowiska niskie położone są zwykle w dolinach rzecznych lub na terenach źródliskowych. Zasilane są ruchliwymi wodami przepływowymi rzek, strumieni zbiorników wodnych, wodami gruntowymi przesączającymi się, a także wodami powodziowymi. Wody te przepływają przez rozmaite podłoża o różnym stopniu rozpuszczalności, są więc zasobne w substancje mineralne, co stanowi przyczynę osiedlania się na terenach będących pod ich wpływem roślin wymagających pod względem pokarmowym. Zalegająca pod nimi warstwa silnie zalegającego torfu jest cienka. Flora torfowisk niskich nawiązuje do zbiorowisk szuwarowych (szuwaru właściwego i wielkoturzycowego), jak i do wilgotnych łąk i podmokłych lasów – olsów i łęgów. Często na obszarach źródliskowych wykazują silne związki z torfowiskami przejściowymi.

Wyróżnia się 4 rodzaje torfów i torfowisk niskich:

·        szuwarowe

·        turzycowiskowe

·        olesowe

·        mechowiskowe (mszysto - darniowe)

Torfowiska wysokie występują na wododziałach. Powierzchnia tych torfowisk bywa często wypukła, co łatwo zauważyć, gdyż wznoszą się ponad otaczający teren. Zasilane są one wodami z opadów atmosferycznych (śnieg, deszcz) albo jałowymi wodami stojącymi, dlatego roślinność porastająca i tworząca torfowiska wysokie zaliczana jest do mało wymagającej pod względem pokarmowym (roślinność oligotroficzna). Dominują mchy torfowe (Sphagnum), popularnie zwane mchami białymi, wśród których rozróżnia się torfowce kępkowe i dolinkowe. Torfowce kępkowe odznaczają się intensywniejszym przyrostem masy niż dolinkowe, w ten sposób, w miarę upływu czasu, zaznacza się coraz wyraźniejsza różnica między kępami a dolinkami. Kępy wyrósłszy do pewnej wysokości wchodzą w fazę niekorzystną dla swojego rozwoju, wysychają i obumierają, ulegając częściowemu rozkładowi. Tworzą się na nich małe zaklęśnięcia, w których zbiera się woda opadowa. W tym czasie postępuje proces zarastania dolinek i dochodzi do wyrównania powierzchni. Powoduje to z kolei znaczne podsuszenie dolinek, a w związku z tym na miejsca torfowców dolinkowych zaczynają wkraczać torfowce kępkowe. W miejscach natomiast poprzednich kęp wytwarzają się dolinki. Torfowisko wysokie co roku przyrasta na wysokość i na boki, tworząc niekiedy wznoszącą się kopułę. Dzięki takiemu szczególnemu rozwojowi mchów, zwanemu soczewkowatą regeneracją, powstają torfowiska wysokie.

Wśród torfów typu wysokiego wyróżnia się 3 rodzaje:

• mszarny wysoki
• wrzosowiskowy wysoki
• bagnowy wysoki

Charakterystycznymi gatunkami roślin spotykanymi na torfowiskach wysokich są: żurawina błotna, żurawina drobnolistkowa, rosiczka okrągłolistna, modrzewnica zwyczajna oraz liczne gatunki mchów torfowców.

Torfowiska przejściowe są z reguły zbiorowiskami otwartymi, bezdrzewnymi, porastającymi bardzo wilgotne i podmokłe miejsca. Najczęściej mają one charakter zbitych darni tworzonych przez niskie turzyce. Charakteryzują się roślinnością mieszaną, złożoną z gatunków występujących na torfowiskach niskich i wysokich. Większość to rośliny zespołu dolinkowego z torfowisk wysokich, bowiem warunki panujące na torfowisku przejściowym są bardzo podobne. Torfowiska przejściowe są zwykle płytkie. Bliskość podłoża mineralnego ma wpływ na bujny rozwój wielkich turzyc, które przez płytkie warstwy torfu docierają korzeniami do warstw mineralnego podłoża. Wysokie i prawie trwałe podtopienie torfowiska przejściowego uniemożliwia rozwój na nich drzew i dlatego torfowiska te są zwykle bezleśne. Większość zbiorowisk przejściowych ma tzw. charakter emersyjny. Oznacza to, że przy podniesieniu się poziomu wody, powierzchniowa warstwa torfowiska z podłożem i żywymi roślinami może pływać po tafli wody. Roślinność tego typu torfowisk przejściowych ma duży udział w zarastaniu zbiorników dystroficznych (sucharów), tworząc pierwszą, inicjalną strefę wkraczającą na powierzchnię wody; poza tą strefą rozwija się roślinność torfowiska wysokiego. Torfowiska przejściowe mogą powstawać również na pokładach torfowisk niskich, po zaniku przepływu wód. Powoli zaczynają się wówczas wytwarzać warunki podobne do tych, jakie istnieją w dolinkach torfowiska wysokiego, co sprzyja osiedlaniu się torfowców dolinkowych, a potem innych roślin charakterystycznych dla dolinek wysokotorfowiskowych. Wkracza następnie brzoza, która szybko się rozwija i utrzymuje się do czasu intensywnego podtopienia. Po wypełnieniu powierzchni torfowiska zwartą masą torfu dopływ wód z zewnątrz ustaje. Na torfowisku pojawiają się kępy torfowe, na których osiedla się ponownie brzoza, a następnie sosna. Torfowisko przejściowe przybiera postać torfowiska leśnego.

W śród torfów typu przejściowego wyróżnia się 2 rodzaje:

• mszarny przejściowy
• brzezinowy

Torfowiska przejściowe są miejscem występowania dużej liczby rzadkich i ginących gatunków roślin, z których wiele jest reliktami poglacjalnymi. Stanowią ostoję dla takich cennych gatunków roślin jak: gnidosz królewski, wełnianeczka alpejska, rosiczka długolistna, rosiczka pośrednia, tłustosz pospolity, kruszczyk błotny, wełnianka delikatna, turzyca bagienna, turzyca strunowa. Część z wymienionych powyżej gatunków wpisana jest do Polskiej Czerwonej Księgi Roślin opisującej najrzadsze, zagrożone i najcenniejsze rośliny w naszym kraju.

Torfowiska podlegają licznym zagrożeniom. Najważniejszymi z nich są: odwadnianie poprzedzające rolnicze i leśne użytkowanie, emisje zanieczyszczeń do atmosfery (powodują zakwaszenie), zakłócenia bilansu wodnego w wyniku tworzenia lejów depresyjnych lub globalnych zmian klimatycznych, eksploatacja torfu na różne potrzeby, pożary oraz w mniejszym stopniu  turystyka.

Emisja zanieczyszczeń do atmosfery (pyły, gazy) przejawia się zwiększonym udziałem niektórych pierwiastków w wierzchniej warstwie torfowiska. W warunkach Polski stanowią one znikome zagrożenie i mają jedynie znacznie lokalne (w sąsiedztwie uciążliwych dużych źródeł emisji pyłów).

W wyniku odwodnienia następuje dodatkowe obciążenie działające na złoże w kierunku pionowym co powoduje osiadanie powierzchni torfowiska. Obciążenie to powstaje na skutek zaniku wypierającej siły wody w górnych warstwach profilu. Zmniejszenie wilgotności torfu powoduje jego kurczenie się i zmniejszenia objętości. Efektem zmian są pęknięcia i szczeliny, struktura włóknista przechodzi w gruzełkowatą, a torf zmienia się w mursz. Odwodnienie torfowiska inicjuje proces murszenia oraz powiązany z nim proces mineralizacji masy organicznej torfu.

Bardzo niebezpieczne dla terenów torfowiskowych są pożary. Są one trudne do ugaszenia, a straty przyrodnicze z nich wynikające są najczęściej nieodwracalne. Regeneracja wypalonych torfowisk nie zachodzi wcale lub trwa tysiące lat. Roślinność torfowisk jest również bardzo wrażliwa na wydeptywanie. Dlatego też na torfowiskach udostępnionych dla ruchu turystycznego wybudowane są kładki mające na celu ograniczenie zniszczeń.

Znaczenie torfowisk

• w odróżnieniu od utworów mineralnych zawierają bardzo dużą ilość wody (75%-95% objętości), stąd porównuje się je do jezior i mówi się o nich jako o zbiornikach retencyjnych;
• tereny produkcji żywności (łąki, pastwiska, stawy, szkółki drzew, ogrodnictwo);
• ostoja dziko żyjących roślin i zwierząt, rzadkich ekosystemów i gatunków, zapewniająca utrzymanie banku genów;
• złoże magazynujące substancję organiczną oraz węgiel i wywierające w ten sposób wpływ na globalne zmiany klimatyczne i obieg węgla;
• obszar wpływający na mikroklimat otoczenia (wzrost wilgotności powietrza, częstsze przymrozki, wyrównanie temperatury);
• miejsce występowania ziół leczniczych, surowca do produkcji leków (tatarak, rosiczka);
• złoże surowców (torf, gytja, ruda darniowa);
• teren, na którym retencja wody wpływa na gospodarkę wodną zlewni (wody powierzchniowe i gruntowe), następują przypływy wody w cieku oraz który oddziałuje na skład chemiczny wody;
• archiwum archeologiczne informujące – dzięki wykopaliskom i badaniom paleobotanicznym – o zmianach klimatu roślinności i warunkach życia człowieka;
• teren rekreacyjny i dydaktyczny;
• miejsca tworzenia rezerwatów.