| Stepy są formacją trawiasta w klimacie umiarkowanym o żyznych glebach. Z racji występujących w nierównych odległościach czasowych niewielkich opadów (około 250- 450 mm w skali roku)na terenie stepów panuje powszechny niedostatek wody. Na stepie dochodzi do dużych fluktuacji temperatur w ciągu roku. Lata są tu gorące i suche, zimy za to mroźne i obfite w opady śniegu. Również dobowe wahania temperatur są duże. Przyczyną tego jest klimat kontynentalny, który występuje na tym obszarze. W takim klimacie rozwój drzew jest niemożliwy. Na stepie występuje dość mało skomplikowana biocenoza. Roślinność składa się tu głównie z kseromorficznych zbiorowisk trawiastych z przewagą ostnicy, kurzycy, wiechliny i kostrzew. Roślinność ta w okresie wzmożonych opadów szybko się zazielenia i bujnie rośnie. Wśród traw występują tu odmiany zarówno traw niskich, średnich jak i wysokich. Z powodu żyzności gleb większość stepów została obecnie przekształcona w pola uprawne i pastwiska, przez co zatraciły one swój pierwotny charakter. W Europie niegdyś występowały w tych biomach suchaki, tarpany i wilki. Wiele pierwotnych stepów zachowało się jednak w Azji, gdzie do dziś żyją różne ssaki roślinożerne, takie jak konie Przewalskiego, dzikie osły, suchaki i baktriany (wielbłądy dwugarbne). W Ameryce Północnej ich odpowiednikami ekologicznymi są bizony i widłorogi, a w Ameryce Południowej gwanako, jeleń pampasowy i nielotny ptak nandu (struś pampasowy). Spośród większych drapieżników w Azji i Ameryce Północnej na stepach występuje wilk, zaś w południowej – wilk grzywiasty. Półpustynie i pustynie występują na wszystkich kontynentach prócz Europy i Antarktydy. Dla wszystkich tych obszarów charakterystyczne są efemeryczne gatunki roślin, które potrafią przetrwać suszę w postaci nasion. Jeśli spadnie deszcz, gwałtownie rozwijają się i kwitną (czasami w ciągu kilkudziesięciu godzin). Z twardych form należy wymienić suchorośla (sklerofity) i gromadzące wódę w tkankach sukulenty (agawa, aloes, wilczomlecze, kaktusy). Drzew w zasadzie brak ze względu na suszę, z wyjątkiem miejsc w pobliżu oaz lub tam, gdzie woda gruntowa znajduje się w zasięgu korzeni. Pospolicie występują odporne na suszę karłowate krzewy, w Afryce i Australii są to z reguły kolczaste gatunki z rodziny akacjowatych. W Ameryce lokalnie dominującym gatunkiem jest krzew kreozotowy, porastający duże obszary, czasami wespół z towarzyszącą mu jukką. Trudne warunki pustynne i półpustynne wytrzymuje niewiele zwierząt. W Azji, zwłaszcza na Półwyspie Arabskim, w tych biomach spotykane są gazele, myszoskoczki, sępy, kanie czarne, niegdyś też lwy i lamparty. Dla pustyń położonych w głębi kontynentu charakterystyczny jest baktrian. Jego odpowiednikiem w Afryce jest dromader (wielbłąd jednogarbny). Tu występuje też najmniejszy lis – fenek. Dla pustyń Australijskich charakterystyczny jest kret workowaty, a na obrzeżach także większe gatunki kangurów. W Ameryce Północnej liczne są grzechotniki i kojoty, pumy zaś są rzadkością. Sawanny to formacje trawiaste występujące w klimacie podrównikowym. Sawanna podobnie jak stepy porośnięta jest głównie przez roślinność trawiastą o typowo kseromorficznych cechach budowy takich jak twarde i ostre liście, z tą jednak różnicą, że sawanna bogatsza jest o drzewa, które występują sporadycznie razem z krzewami. Dominującymi roślinami są wysokie wieloletnie trawy, z reguły rosnące na wysokość 80 cm, ale czasami, w przypadku trawy słoniowej, sięgające 5 metrów. Rzadkie występowanie drzew jest ściśle związane z konkurencją drzew o wodę. Obszar ten stanowią równiny położone w strefach około zwrotnikowych. Na sawannie wyróżnia się dwie pory roku: deszczową (dżdżystą), nad którą znacznie przeważa długa pora sucha. Ważnym czynnikiem biorącym udział w formowaniu się sawanny są występujące w porze suchej. Roczna suma opadów wynosi od 200-500 mm, a więc jest dość zróżnicowana osiągając swe skrajne wartości. Sawanny często w sposób ciągły, bez wyraźnej granicy przechodzą w suche lasy tropikalne zawierające prócz różnorodnych traw także drzewa, akacje i baobaby w Afryce, palmy w Ameryce, eukaliptusy w Australii. Wzajemną łączność tych biomów podkreślają także zwierzęta. W obu występują prawie te same gatunki. Bardzo charakterystyczne są tu duże gatunki trawożerne. W Afryce i Azji są to słonie, bawoły, nosorożce, antylopy oraz różne gatunki małp. Dodatkowo w Afryce występują żyrafy, w Azji zaś jelenie. Wśród drapieżników wspólne dla tych regionów są gepardy, lwy, lamparty i hieny. W Azji również tygrysy i niedźwiedzie. Charakterystycznymi elementami krajobrazu sawanny są olbrzymie nieraz kopce termitów. W Ameryce spotykamy w nich liczne jelenie, pekari, pancerniki i mrówkojady, dla Australii natomiast charakterystyczne są duże gatunki kangurów i nieloty emu, a także liczne zdziczałe zwierzęta sprowadzone tu przez człowieka – konie, kozy, psy dingo, lisy i koty domowe. Okresowo suchy las podrównikowy występuje na obszarach, gdzie pora deszczowa jest dłuższa niż na sawannie, aczkolwiek pora sucha trwa tu około sześciu miesięcy. Rosną tu głównie drzewa liściaste, które zrzucają liście w porze suchej a nie w zimie. W miejscach o większej wilgotności zdarzają się drzewa wiecznie zielone. Na terenach Australii przeważają eukaliptusy. Na tych terenach zdarzają się zwierzęta roślinożerne żywiące się głównie trawą podszytu, takie jak jeleń czy słoń. Mają one swoich drapieżników: tygrysy, oraz inne koty i dzikie psy. Mrówki i termity dominują także w tych lasach na równi z gadami pospolitymi w tym klimacie. Wilgotne lasy równikowe, zwane też puszczą tropikalną, związane są z wilgotnym i gorącym klimatem równikowym. Brak pór roku sprzyja wegetacji, dlatego są to najbardziej rozwinięte ekosystemy lądowe, najbogatsze pod względem różnorodności gatunkowej. Podstawowymi roślinami są tu wysokie drzewa, których korony silnie ocieniają dno lasu. Na nich występują liczne pnącza (liany) i epifity (rośliny rosnące na innych roślinach, ale nie pasożyty). Saprofity natomiast czerpią energie z podłoża, ponieważ same nie fotosyntezują. Świat zwierzęcy tych biomów tworzą między innymi: w Ameryce Południowej – tapiry, kapibary, nutrie, jaguary, liczne gatunki małp szerokonosych, leniwce, mrówkojady i kolibry; w Afryce – okapi, bawoły, słonie, świnie leśne, goryle, szympansy, lamparty, dzioborożce; w Azji – tapiry, nosorożce, dzikie bydło, tygrysy, niedźwiedzie malajskie, lamparty, gibbony, orangutany; w Australii – kazuary, papugi, ptaki rajskie, kangury drzewiaki, workowate wiewiórki latające. Dzięki ciepłemu klimatowi liczne są gady i płazy. Pierwsze miejsce wśród owadów należy się mrówkom, ze względu na ich liczebność oraz różnorodność odgrywanych przez nie ról. Puszcze tropikalne choć zajmują jedynie 6% powierzchni globu to skupiają w sobie ponad połowę wszystkich gatunków zamieszkujących naszą planetę. W skład lasów deszczowych wchodzą głównie stale zielone i rosnące przez cały rok drzewa szerokolistne. Temperatura na tych obszarach utrzymuje się na stałym poziomie i średnio wynosi 25 C. Roczna suma opadów wynosi ponad 2000 mm. Deszczowe lasy tropikalne stanowią jedno z bogatszych w bioróżnorodność naturalnych stref na Ziemi. Szacuje się, że na każde 100 tys. km2 przypada 750 gatunków drzew i 1500 gatunków roślin kwiatowych. Świat zwierząt w porównaniu z lasem deszczowym jest znacznie uboższy. |